{"id":79,"date":"2009-08-26T15:49:06","date_gmt":"2009-08-26T16:49:06","guid":{"rendered":"https:\/\/turanuslu.net\/?p=79"},"modified":"2022-01-14T07:49:39","modified_gmt":"2022-01-14T07:49:39","slug":"omurganin-yapisi-ve-fonksiyonlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turanuslu.net\/en\/omurganin-yapisi-ve-fonksiyonlari\/","title":{"rendered":"Omurgan\u0131n Yap\u0131s\u0131 ve Fonksiyonlar\u0131"},"content":{"rendered":"

Omurgan\u0131n Yap\u0131s\u0131 ve Fonksiyonlar\u0131<\/h2>\n

Omurga; omurlardan, omurlar\u0131n aras\u0131nda bulunan disklerden ve omurlarlarla diskleri bir arada tutan ba\u011flar ve di\u011fer yumu\u015fak dokulardan olu\u015fmu\u015ftur. Omurga, hem ileri derecede sabit ve sa\u011flam, hem de hareketli olmas\u0131 gereken bir organd\u0131r. Bu esneklik, omur (vertebra) ad\u0131 verilen \u00e7ok say\u0131da k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7an\u0131n bir araya gelmesi ile sa\u011flanabilmi\u015ftir. \u0130nsanda toplam omur say\u0131s\u0131 33\u2019d\u00fcr. 7 boyun (servikal), 12 s\u0131rt (dorsal) ve 5 bel (lomber) omuru toplam 24 omur, omurgan\u0131n hareketli b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc olu\u015fturur. Omurlar aras\u0131nda 23 adet disk ad\u0131 verilen k\u0131k\u0131rdaks\u0131-fibr\u00f6z olu\u015fum vard\u0131r. Bel ve boyun b\u00f6lgesi omurgan\u0131n en hareketli b\u00f6lgeleridir. Bu sebeple artroz (kire\u00e7lenme), disk hastal\u0131\u011f\u0131 gibi y\u0131pranma ve yozla\u015fmaya ba\u011fl\u0131 hastal\u0131klar en \u00e7ok bu b\u00f6lgelerde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n

<\/p>\n

Omur (vertebra)<\/strong>
\n\"\"<\/p>\n

Omurlar, omurgan\u0131n as\u0131l ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 elemanlar\u0131d\u0131r. Her bir omur, bir g\u00f6vde b\u00f6l\u00fcm\u00fc ve i\u00e7inden omurili\u011fin ge\u00e7ti\u011fi bir halkadan olu\u015fur. Omur g\u00f6vdesi bas\u0131k bir silindir \u015feklindedir ve \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kemik yap\u0131s\u0131na sahiptir. Ancak yine de d\u00fc\u015fme yada kazalarda k\u0131r\u0131labilir. \u00d6zellikle de osteoporoz (kemik zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131) ad\u0131 verilen kemik kitlesinin azald\u0131\u011f\u0131 durumlarda y\u00fcksekli\u011fi azal\u0131r ve k\u0131r\u0131lma riski artar. Omurlardaki k\u0131r\u0131klar, kaymalar yada kire\u00e7lenmeler omurilik yada ondan \u00e7\u0131kan sinirleri s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rabilir.<\/div>\n

Disk (omurlar aras\u0131 yast\u0131k\u00e7\u0131klar)<\/strong>
\n\"\"<\/p>\n

Omurlar\u0131n g\u00f6vde k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131 birbirleri ile \u00e7ok s\u0131k\u0131 bir \u015fekilde birle\u015ftiren diskler; elastik, kolayca \u015fekil alabilen, bas\u0131nca dayan\u0131kl\u0131 elemanlard\u0131r. Disk, kaps\u00fcle benzetebilece\u011fimiz bir d\u0131\u015f zar ile sar\u0131l\u0131d\u0131r (anulus fibrozis). \u0130\u00e7ini ise, jel benzeri bir madde ( n\u00fckleus pulpozus ) olu\u015fturur. Diskler vertebral son plaklar (diskin omurla birle\u015fti\u011fi tabaka) vas\u0131tas\u0131yla kemikle birle\u015fir.<\/div>\n
Disklerin beslenmesi, subkondral (diskin hemen alt\u0131ndaki) kemikten vertebral son plaklardaki porlar (delik\u00e7ikler) yoluyla s\u0131zan s\u0131v\u0131larla olur. S\u0131v\u0131, dik duran insanda bas\u0131n\u00e7la g\u00fcn i\u00e7inde d\u0131\u015far\u0131ya \u00e7\u0131kar. Buna ba\u011fl\u0131 olarak, sabah ve ak\u015fam saatleri aras\u0131nda 1-2 santimlik bir boy fark\u0131 olu\u015fur. Sabahlar\u0131 dinlenip kalkan insan\u0131n boyu daha uzundur. Bu s\u0131v\u0131 de\u011fi\u015fimi, diskin beslenmesini sa\u011flayan tek yoldur. Diskin beslenmesinin en iyi yolu yatak istirahatidir.<\/div>\n

\"\"<\/p>\n

Diskin en s\u0131k rastlanan sorunu, disk i\u00e7indeki materyalin diskin zarlar\u0131n\u0131 balonla\u015ft\u0131rarak sinirleri s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131, hatta daha da ilerleyip d\u0131\u015f zarlar\u0131n y\u0131rt\u0131lmas\u0131 ile i\u00e7eri\u011finin d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131karak \u00e7evre dokuya, \u00f6zellikle de sinirler \u00fczerine bask\u0131 yapmas\u0131d\u0131r (buna bel f\u0131t\u0131\u011f\u0131 ad\u0131 verilir). Ayr\u0131ca, disk, y\u0131llar i\u00e7inde niteli\u011fini yitirerek k\u0131r\u0131lganla\u015f\u0131r, y\u00fcksekli\u011fi azal\u0131r. Disk y\u00fcksekli\u011finde azalma bir ya\u015fl\u0131l\u0131k hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131r, ve genellikle omur kire\u00e7lenmesi (spondiloz) ile birliktedir.<\/div>\n

Omurlar aras\u0131 faset eklemler<\/strong>
\n\"\"<\/p>\n

Omurlar \u00f6nde diskle arkada iki adet faset eklemi ile birbirleriyle ba\u011flant\u0131 yaparlar. Faset eklemlerde, kire\u00e7lenme ad\u0131 verilen eklem a\u015f\u0131nmalar\u0131 olu\u015fabilir ya da iltihabi romatizmalarda iltihap meydana gelebilir. Ayr\u0131ca, bu eklemlerde do\u011fu\u015ftan varolan baz\u0131 yap\u0131sal bozukluklar da olabilir. Bu durumlarda da hasta bel, s\u0131rt yada boyun a\u011fr\u0131s\u0131 hisseder. Hareketleri de k\u0131s\u0131tlanabilir. Faset eklemlerden kaynaklanan a\u011fr\u0131lar genellikle 40 ya\u015f\u0131ndan sonra g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ve belde hissedilir. A\u011fr\u0131lar \u00f6ne e\u011filmekle azal\u0131r, arkaya do\u011fru e\u011filmekle ve merdiven \u00e7\u0131karken artar.<\/div>\n

Kaslar<\/strong>
\n\"\"<\/p>\n

S\u0131rt\u0131m\u0131zda, kal\u00e7a kemiklerinden enseye kadar, omurgan\u0131n her iki yan\u0131 boyunca g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kas dokusu vard\u0131r. Yine \u00f6nde le\u011fen kemi\u011fi ile g\u00f6\u011f\u00fcs kafesi aras\u0131nda, kemik deste\u011finden mahrum b\u00f6lgede de, kar\u0131n kaslar\u0131 yer al\u0131r. Bunlar da, t\u0131pk\u0131 s\u0131rt kaslar\u0131 gibi, ancak \u00e7ok daha ince bir tabaka halinde bir has\u0131r \u00f6rg\u00fcs\u00fc g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcndedirler. Kar\u0131n i\u00e7i organlar\u0131n\u0131 yerinde tutma g\u00f6revinin yan\u0131s\u0131ra, solunum i\u00e7in de gereklidirler. Kar\u0131n kaslar\u0131 bel b\u00f6lgesinin \u00f6ne e\u011filmesini sa\u011flarlar ve yana e\u011filmeye yard\u0131mc\u0131 olurlar.<\/div>\n
Dik duru\u015fta dengenin korunabilmesi i\u00e7in, omurga d\u00fcz bir sopa gibi de\u011fil, \u00f6ne ve arkaya do\u011fru bir \u201cS\u201d harfine benzer k\u0131vr\u0131mlar yaparak durur. Bu e\u011friliklere, omurgan\u0131n do\u011fal e\u011frilikleri denir ve omurgay\u0131 zedelenmelerden korur. Bel b\u00f6lgesindeki e\u011frili\u011fin artmas\u0131, yani belin \u00e7ukurla\u015fmas\u0131 arka grup eklemleri, belin d\u00fczle\u015fmesi ise diskler \u00fczerine binen y\u00fck\u00fc art\u0131r\u0131r.<\/div>\n

Ba\u011flar <\/strong><\/p>\n

Kaslar ve kemiklerin yan\u0131 s\u0131ra, hareket sisteminin \u00f6nemli bir eleman\u0131 da ba\u011flard\u0131r. Kaslar, kas\u0131lmalar\u0131 ile hareketi sa\u011flarlar. Kemikler ise sert ve dayan\u0131kl\u0131 yap\u0131lar\u0131 ile kendisinden destek al\u0131nan olu\u015fumlard\u0131r. Ancak, bunlar\u0131 birle\u015ftiren olu\u015fumlara da gerek vard\u0131r. Ba\u011flar, kaslar\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 hareketi frenlemeye ve harekete s\u0131n\u0131r koymaya yarayan olu\u015fumlard\u0131r. Omurga gibi \u00e7ok hareketli bir yap\u0131y\u0131 bir arada tutmaya, buna kar\u015f\u0131n yeterli hareket a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n da kalmas\u0131na imkan sa\u011flarlar. Omurgan\u0131n ba\u015fl\u0131ca \u00fc\u00e7 \u00f6nemli ba\u011f\u0131 vard\u0131r. Omurlar\u0131n hemen \u00f6n\u00fcnde kal\u0131n \u00f6n uzun ba\u011f, omur g\u00f6vdesinin arkas\u0131nda omurili\u011fin hemen \u00f6n\u00fcnde daha ince arka uzun ba\u011f ve omurili\u011fin arkas\u0131nda sar\u0131 ba\u011f olduk\u00e7a \u00f6nem ta\u015f\u0131rlar. Omurlar aras\u0131nda bir\u00e7ok ba\u011f daha vard\u0131r.<\/div>\n
Ancak, a\u015f\u0131r\u0131 zorlanmalar\u0131, s\u00fcrekli gergin kalmalar\u0131, ve kire\u00e7lenmeleri omurga a\u011fr\u0131lar\u0131n\u0131n \u00f6nemli sebeplerinden biri olmalar\u0131na yol a\u00e7arlar. Ayr\u0131ca, iltihaplar\u0131, a\u015f\u0131nmalar\u0131 ve zorlanmalar\u0131; y\u0131rt\u0131lmalar\u0131na ve kopmalar\u0131na sebep olabilir.<\/div>\n

Omurgan\u0131n g\u00f6revleri<\/strong><\/p>\n

Omurga hem ayakta durmam\u0131z\u0131, hem esnekli\u011fimizi sa\u011flar. Omurga i\u00e7 organlar\u0131m\u0131z\u0131n as\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir ask\u0131 ipi gibi i\u015flev g\u00f6r\u00fcr. Omurga ayn\u0131 zamanda beynin bir uzant\u0131s\u0131 olan omurili\u011fin ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 ve koruyucusudur.<\/div>\n

","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Omurgan\u0131n Yap\u0131s\u0131 ve Fonksiyonlar\u0131 Omurga; omurlardan, omurlar\u0131n aras\u0131nda bulunan disklerden […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[190],"tags":[506,607,608,609,595,598,610],"class_list":["post-79","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bel-agrilari","tag-bel-agrilari","tag-eklemler","tag-faset","tag-omur","tag-omurga","tag-omurganin-yapisi","tag-vertebra"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turanuslu.net\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/79","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turanuslu.net\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turanuslu.net\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turanuslu.net\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turanuslu.net\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=79"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/turanuslu.net\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/79\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10715,"href":"https:\/\/turanuslu.net\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/79\/revisions\/10715"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turanuslu.net\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=79"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turanuslu.net\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=79"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turanuslu.net\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=79"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}