{"id":2627,"date":"2019-07-06T09:13:08","date_gmt":"2019-07-06T10:13:08","guid":{"rendered":"https:\/\/turanuslu.net\/?p=2627"},"modified":"2021-12-22T09:35:39","modified_gmt":"2021-12-22T09:35:39","slug":"bel-agrisi-ve-dejeneratif-disk-hastaligi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turanuslu.net\/de\/bel-agrisi-ve-dejeneratif-disk-hastaligi\/","title":{"rendered":"Bel A\u011fr\u0131s\u0131 ve Dejeneratif Disk Hastal\u0131\u011f\u0131"},"content":{"rendered":"

Bel A\u011fr\u0131s\u0131 ve Dejeneratif Disk Hastal\u0131\u011f\u0131<\/h3>\n

Bel A\u011fr\u0131s\u0131<\/h3>\n

Bel A\u011fr\u0131s\u0131 ve Dejeneratif Disk Hastal\u0131\u011f\u0131 , Bel a\u011fr\u0131s\u0131<\/strong> son derece yayg\u0131nd\u0131r ve insanlar\u0131 hekime g\u00f6t\u00fcren en \u00f6nemli hastal\u0131klar\u0131n ikincisidir. \u0130\u015f g\u00fcc\u00fc kay\u0131plar\u0131n\u0131n en s\u0131k rastlanan sebeplerinden biridir. \u00d6m\u00fcr boyu g\u00f6r\u00fclme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 %60-80 aras\u0131nda de\u011fi\u015fir. %1-3\u2019\u00fc cerrahi giri\u015fim gerektirir. B\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu 2-3 hafta i\u00e7inde iyile\u015fir. Nas\u0131l tedavi edilirse edilsin hastalar\u0131n %70 inde tekrarlar. Bel a\u011fr\u0131s\u0131<\/strong> olgular\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funda prognoz iyidir ve iyile\u015fme genellikle hafif derecede t\u0131bbi giri\u015fim ile veya hi\u00e7bir m\u00fcdahale olmaks\u0131z\u0131n sa\u011flan\u0131r. Her ya\u015f ve cinsiyette g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n

Tan\u0131mlamalar<\/h3>\n

Radik\u00fclopati<\/h4>\n

Omurilikten \u00e7\u0131kan sinir k\u00f6klerine herhangi bir bask\u0131 yada sinir k\u00f6k\u00fcn\u00fcn<\/strong> herhangi bir sebeple zarar g\u00f6rmesi sonucu sinirin da\u011f\u0131l\u0131m alan\u0131nda a\u011fr\u0131, kar\u0131ncalanma, uyu\u015fma, duyu ve kuvvet kay\u0131plar\u0131 gibi belirtilerin olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Siyatik<\/h4>\n

Siyatik sinire kat\u0131lan bir sinir k\u00f6klerinin (L4, L5 veya S1), radik\u00fclopatisi sonucu v\u00fccudun en kal\u0131n ve en uzun olan sinirinin lezyonudur. Alt ekstremitenin arka ve yan y\u00fcz\u00fc boyunca aya\u011fa ve ve ayak bile\u011fine uzanan radik\u00fclopati belirtileridir.<\/p>\n

Mekanik bel a\u011fr\u0131s\u0131<\/h4>\n

Omurga \u00e7evresi kaslar\u0131n<\/strong> ve\/veya ligamentlerin zorlanmas\u0131ndan, faset eklemlerinin irritasyonundan bel a\u011fr\u0131s\u0131<\/strong>; anotomik olarak belirlenebilen sebepler (\u00f6rn. t\u00fcm\u00f6r, disk herniyasyonu) hari\u00e7; bel a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131n en yayg\u0131n kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan formudur.<\/p>\n

Radyolojik de\u011ferlendirme<\/h3>\n

Direkt grafiler<\/h4>\n

Klinik bulgu vermeyen anlaml\u0131 \u00e7e\u015fitli konjenital anomaliler tespit edilebilir (\u00f6rn. spina bifida ok\u00fclta). Spinal malignite, infeksiyon, inflamatuvar spondilit veya klinik<\/strong> olarak anlaml\u0131 frakt\u00fcre sahip olma ihtimali bulunan hastalar i\u00e7in yararl\u0131d\u0131r. Disk hernisi ve spinal stenozun cerrahi endikasyonlar\u0131 direkt grafilerden yap\u0131lamaz.<\/p>\n

Disk hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 destekleyen bulgular (lordozda d\u00fczle\u015fme, skolyoz, intervertebral disk y\u00fcksekli\u011finde azalma) g\u00f6r\u00fclebilir. Hareket instabilitesini g\u00f6stermede yararl\u0131d\u0131r. Disk hastal\u0131\u011f\u0131na ait hi\u00e7bir bulgu vermeyebilir.<\/p>\n

MR : <\/strong>\u0130ntervertebral diskin yap\u0131s\u0131 ve spinal kanal\u0131n geni\u015fli\u011fi, spinal t\u00fcm\u00f6rler hakk\u0131nda olduk\u00e7a de\u011ferli bilgi verir. Sagital g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerde kauda ekuina de\u011ferlendirilir. Spinal kanal d\u0131\u015f\u0131ndaki dokular hakk\u0131nda BT\u2019den daha iyi bilgi sa\u011flar (\u00f6rn. ekstraforaminal disk herniyasyonu, t\u00fcm\u00f6rler<\/strong>…).<\/p>\n

BT : <\/strong>E\u011fer teknik olarak yeterli g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler elde ediliyorsa \u00e7o\u011fu spinal patolojiyi tan\u0131mak i\u00e7in yeterli olabilir. Kemik yap\u0131 hakk\u0131nda daha iyi bilgi verir.<\/p>\n

Bel F\u0131t\u0131\u011f\u0131 (Lomber Disk Hernisi)<\/h3>\n

Anatomi<\/strong>: \u0130ntervertebral disk iki omur cismi aras\u0131nda yerle\u015fmi\u015f ve amortis\u00f6r gibi g\u00f6rev yapan bir dokudur<\/strong>. Ortada yumu\u015fak, jelatin k\u0131vam\u0131nda n\u00fckleus pulposus, etraf\u0131nda sert anulus fibrosus ve omur cismine bakan y\u00fczeyinde kartilagin\u00f6z end plate (son plak) ile s\u0131n\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Anulus fibrosusun d\u0131\u015f yaprak\u00e7\u0131klar\u0131ndaki lifler omur cisminin epifizine direkt olarak yap\u0131\u015f\u0131r. Bunlar Sharpey lifleri olarak bilinir. \u0130\u00e7 lamellerdeki fibriller direkt olarak kartilaginoz end platelere yap\u0131\u015f\u0131r. N\u00fckleus pulposus intervertebral diskin hacminin %40\u2019\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Eri\u015fkin diski damars\u0131zd\u0131r. End plate ler ve anulus etraf\u0131ndaki kapillerlerden diff\u00fczyonla beslenir.<\/p>\n

N\u00fckleus pulposus<\/strong>; kollajen lifler, proteoglycan ve su (\u00e7ocukluk \u00e7a\u011f\u0131nda %80) i\u00e7erir. Diskin normal hidrasyonu; proteoglycan matriks taraf\u0131ndan osmotik olarak sa\u011flan\u0131r (chondroitin sulfat ve daha az oranda keratin sulfat\u0131n hydrophilic zincirleriyle). Ya\u015f\u0131n artmas\u0131yla; chondroitin sulfat\u0131n keratin sulfata oran\u0131 azal\u0131r. Bu da diskin s\u0131v\u0131 i\u00e7eri\u011finin azalmas\u0131na neden olur.<\/p>\n

Anulus fibrosus<\/strong>; tabakalar halindeki kollajen liflerden olu\u015fmu\u015ftur.<\/p>\n

End plate (diskle omur aras\u0131naki temas y\u00fczeyi)<\/strong>; hyalin kartilajdan olu\u015fmu\u015ftur.<\/p>\n

\u0130nervasyon<\/strong>: Sinovertebral sinirler; annuler lifler, diskin posterior k\u0131sm\u0131, dura, post. long. lig.i inerve eder. Primer dorsal ramus; faset eklemleri, paraspin\u00f6z adele ve interspinoz ligameni iverve eder. Gray ramus; diskin anterior k\u0131sm\u0131, ant. long. lig.i inerve eder.<\/p>\n

Disk hernisi (f\u0131t\u0131kla\u015fma)<\/strong> : n\u00fckleus pulposusun anulus fibrosustaki y\u0131rt\u0131klar\u0131n i\u00e7ine ya da bu y\u0131rt\u0131klar yoluyla d\u0131\u015far\u0131 ka\u00e7mas\u0131d\u0131r. Bu ya travmatik bir olayd\u0131r ya da yap\u0131sal ve ya\u015fla
\nilgili dejenerasyondur. \u0130ntervertebral disk 18 ya\u015f\u0131na kadar<\/strong> arteriyel kanla beslenir. 20 ya\u015flar\u0131n\u0131n sonu 30 ya\u015flar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda n\u00fckleus pulposusun hepsi, anulus fibrosusun \u00e7evresel k\u0131sm\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funun vask\u00fcler beslenmesi durur. Bu ya\u015ftan sonra \u00e7evreden diff\u00fczyonla beslenir.<\/p>\n

N\u00fckleus pulposusun su i\u00e7eri\u011fi azal\u0131r ve diskin do\u011fal elastikiyeti bozulur. B\u00f6ylece kuvvetleri do\u011frusal olmayan ve asimetrik bi\u00e7imde iletir. Anulusun zamanla k\u0131r\u0131lgan ve zedelenebilir hale gelmesi ve n\u00fckleusun su kaybederek fragmanlar<\/strong> halinde par\u00e7alanmas\u0131 herniyasyonu kolayla\u015ft\u0131r\u0131r. Bu nedenle disk hernisi orta ya\u015flarda (40-50 ya\u015f) yo\u011funluk g\u00f6sterir. 20 ya\u015f\u0131ndan \u00f6nce nadirdir.<\/p>\n

Risk fakt\u00f6rleri<\/strong>; obesite, sigara i\u00e7imi ve k\u00f6t\u00fc fiziksel ko\u015fullar.<\/p>\n

Hareketli ve hareketsiz<\/strong> b\u00f6lgeler aras\u0131ndaki ge\u00e7i\u015f b\u00f6lgesi hareket esnas\u0131nda daha fazla bask\u0131ya maruz kal\u0131r. B\u00f6ylece insanlarda alt servikal ve alt lomber intervertebral disklerde daha s\u0131k dejeneratif de\u011fi\u015fiklikler g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n

Disk dejenerasyonunun 3 faz\u0131 vard\u0131r<\/h3>\n

Birinci faz<\/strong>\u00a0 : (disfonksiyonel faz): Diskte \u00e7e\u015fitli derecelerde akut zedelenme olur.<\/p>\n

\u0130kinci faz :<\/strong> (instabil faz): Disk mesafesi daral\u0131r ve ba\u011flarda gev\u015feme olur. Sonu\u00e7ta omurgan\u0131n arka eklemlerinde gev\u015feme (faset eklemler), faset kaps\u00fcl\u00fc ve ligamentum flavum hipertrofisi olur.<\/p>\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc faz :<\/strong> (stabilizasyon faz\u0131): Hareket azal\u0131r.<\/p>\n

\"\"N\u00fckleus pulposus normal konfugirasyonundan d\u0131\u015far\u0131ya herhangi bir y\u00f6nde herniye olabilir. N\u00fckleus pulposus k\u0131smen posterior olarak yerle\u015fti\u011finden ve posteriorda anulus fibrosusun daha az lamelleri oldu\u011fundan, ve posterior longit\u00fcdinal ligament posterior orta hattaki anulus fibrosusu kuvvetlendirdi\u011finden dolay\u0131 disk herniyasyonlar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu posterolateral y\u00f6ne olur. Daha az s\u0131kl\u0131kta santral, foraminal ve \u00e7ok daha nadir olarak ekstraforaminal (%7-12) herniasyon olabilir.<\/p>\n

E\u011fer kartilajin\u00f6z plate den kom\u015fu omur g\u00f6vdesine alt ve \u00fcst y\u00f6nde herniye olursa Schmorl\u2019s nod\u00fcl\u00fc olarak isimlendirilir. Genel olarak radyolojik tetkiklerde veya otopside rastlant\u0131 olarak bulunabilir, klinik \u00f6nemi yoktur. Lomber dejeneratif disk hastal\u0131\u011f\u0131 olan hastalar\u0131n \u00e7o\u011funda ilk belirti olarak bel a\u011fr\u0131s\u0131 vard\u0131r. N\u00fckleus pulpozusun bask\u0131s\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak anulusun balonla\u015fmas\u0131 sonucu posteriorda yerle\u015fen sinovertebral duyu sinirlerine bas\u0131 yaparak bu a\u011fr\u0131 sendromuna neden olur. Sinir k\u00f6k\u00fcne bas\u0131 yaparak radik\u00fcler a\u011fr\u0131ya ve motor ve\/veya duyu de\u011fi\u015fikliklerine sebep olur. Sinir k\u00f6k\u00fcndeki inflamasyon semptomlar\u0131 artt\u0131r\u0131r.<\/p>\n

Posterolateral disk prodr\u00fczyonu veya disk ekstr\u00fczyonu s\u0131kl\u0131kla ayn\u0131 mesafede dural keseden \u00e7\u0131kan sinir k\u00f6k\u00fcne bas\u0131 yapar. Sol L4-5 disk herniyasyonu sol L5 sinir k\u00f6k\u00fcne, sol L5-S1 disk herniyasyonu sol S1 sinir k\u00f6k\u00fcne bas\u0131 yapar. Nadiren bir \u00fcst veya bir alt sinir k\u00f6k\u00fcne bas\u0131 olabilir.<\/p>\n

Posterolateral disk prodr\u00fczyonu veya disk ekstr\u00fczyonu s\u0131kl\u0131kla ayn\u0131 mesafede dural keseden \u00e7\u0131kan sinir k\u00f6k\u00fcne bas\u0131 yapar. Sol L4-5 disk herniyasyonu sol L5 sinir k\u00f6k\u00fcne, sol L5-S1 disk herniyasyonu sol S1 sinir k\u00f6k\u00fcne bas\u0131 yapar. Nadiren bir \u00fcst veya bir alt sinir k\u00f6k\u00fcne bas\u0131 olabilir.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Disk hernilerinin s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131<\/h3>\n

Bulging (ta\u015fm\u0131\u015f disk) disk<\/strong>: Kom\u015fu vertebral disk kenarlar\u0131n\u0131 a\u015fan hafif konveks g\u00f6r\u00fcnt\u00fc. Anulus fibrosus ve periferde yerle\u015fen Sharpey lifleri intaktt\u0131r.<\/p>\n

Prolapse disk<\/strong>: Anulus fibrosusdaki parsiyel defektten diskin posterior herniyasyonu. Yaln\u0131z en perifer veya posterior anulus lifleri (Sharpey lifleri) sa\u011flamd\u0131r. Herniye veya prolapse disk herniye olmam\u0131\u015f k\u0131s\u0131m ile ili\u015fkilidir.<\/p>\n

Ekstr\u00fcde (patlam\u0131\u015f) disk<\/strong>: Anulus fibrosusdaki defektten diskin posterior herniyasyonudur.<\/p>\n

Sekestre disk (serbest fragman)<\/strong>: Anulus fibrosusdaki defektten n\u00fckleus pulposusun ekstr\u00fcde olmas\u0131, ve bu ekstr\u00fcde fragman ile herniye olmam\u0131\u015f disk aras\u0131nda ili\u015fkinin olmay\u0131\u015f\u0131. Fragman post. long. lig.a anterior veya posterior, disk mesafesine s\u00fcperior veya inferior, veya nadiren intradural olabilir.<\/p>\n

\"\"Dejenerasyonunun (disk yozla\u015fmas\u0131) ilerlemesi ile diskin \u00e7ekirde\u011fi su i\u00e7eri\u011fini kaybederek sertle\u015fir, omurlaras\u0131 disk mesafesi daral\u0131r, omurga hareketleri azal\u0131r, diskin d\u0131\u015f k\u0131sm\u0131nda bulunan anulus fibrozise uygulanan kuvvetlerin da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 tamamen bozulur. Diskin \u015fok emme ve y\u00fck ta\u015f\u0131ma kabiliyeti azal\u0131r. Diskin kendisinde kemikle\u015fmeler, omurlarda yeni kemik olu\u015fumlar\u0131 olur.<\/p>\n

Dikle omur birbiriyle b\u00fct\u00fcnle\u015fir. Bu sebeple ya\u015fl\u0131larda (60 ya\u015f sonras\u0131) disk herniasyonu \u00e7ok nadirdir. Dejeneratif disk hastal\u0131\u011f\u0131 olanlarda a\u015f\u0131r\u0131 zorlay\u0131c\u0131 hareketler anulus liflerinde kalsifikasyon
\nolu\u015fturur. Buna spondiloz denir. Bu olay s\u0131kl\u0131kla omurgan\u0131n arka taraf\u0131nda olu\u015fur. Spondiloz ya\u015f\u0131n artmas\u0131 ile daha s\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Ayn\u0131 \u015fekilde disk mesafesi darald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in faset eklemlerinde de ortaya \u00e7\u0131kan a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fcklenmeler bu eklemlerde dejenerasyona yol a\u00e7ar.<\/p>\n

Sonu\u00e7ta ortaya \u00e7\u0131kan disk mesafesinin daralmas\u0131 ve faset eklem hipertrofisi omurilik kanal\u0131n\u0131n ve yan kanallar\u0131n daralmas\u0131na (spinal stenoza) ve\/veya mekanik instabiliteye (omurgan\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 kaybolur) neden olur. Bu da sinir k\u00f6k\u00fcn\u00fcn irritasyonuna sebep olabilir.<\/p>\n

Lomber disk y\u00fcksekli\u011finin asimetrik kayb\u0131 omur asimetrik deformasyonunua ilerleyebilir. E\u011fer bu lateral e\u011filme (skolyoz deformitesi) olu\u015fur ve ilerlerse omurgan\u0131n rotasyonu ile birliktedir. Sonu\u00e7ta ileri ya\u015flarda a\u011f\u0131r dejeneratif de\u011fi\u015fiklikler sonucu yada daha \u00f6nce ge\u00e7irilmi\u015f cerrahilere ba\u011fl\u0131 olarak dejeneratif skolyoz g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n

Bel A\u011fr\u0131s\u0131 ve Dejeneratif Disk Hastal\u0131\u011f\u0131 Belirtileri<\/h3>\n

Bel ve bacak a\u011fr\u0131s\u0131<\/h3>\n

\u00c7ok uzun s\u00fcre herhangi bir pozisyonda (oturur, ayakta durur veya yatar) kalmak tipik olarak a\u011fr\u0131y\u0131 artt\u0131r\u0131r, s\u0131k pozisyon de\u011fi\u015fikliklerini gerektirir. \u00d6ks\u00fcrmek<\/strong>, hap\u015f\u0131rmak<\/strong> veya \u0131k\u0131nma<\/strong> ile a\u011fr\u0131 \u015fiddetlenir. Diz ve kal\u00e7ay\u0131 fleksiyona getirmekle (\u00f6rn. diz alt\u0131nda bir yast\u0131k ile yatmak) a\u011fr\u0131 azal\u0131r. A\u011fr\u0131 spontan olarak ortaya \u00e7\u0131kabilir.<\/p>\n

A\u011fr\u0131 e\u015fi\u011fi d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in normalde a\u011fr\u0131s\u0131z olan uyar\u0131 a\u011fr\u0131 yapabilir (allodini). Uyar\u0131ya yan\u0131t hem s\u00fcrekli hem de amplit\u00fcd bak\u0131m\u0131ndan abart\u0131l\u0131 olabilir (hiperaljezi). A\u011fr\u0131 hissi sa\u011flam b\u00f6lgelere yans\u0131yabilir.<\/p>\n

Alt ekstremitede ilgili sinir k\u00f6k\u00fcn\u00fcn innerve etti\u011fi alanda motor, duyu ve\/veya refleks de\u011fi\u015fiklikleri.<\/h4>\n

N\u00f6rojenik klaudikasyon<\/h4>\n

Y\u00fcr\u00fcme ile; tek veya iki tarafl\u0131 kal\u00e7a, uyluk, veya bacakta a\u011fr\u0131, kar\u0131ncalanma ve uyu\u015fman\u0131n artmas\u0131<\/strong>, bazen kuvvet kayb\u0131, oturma, \u00e7\u00f6melme veya yatma ile semptomlar\u0131n hafiflemesi. S\u0131kl\u0131kla lomber stenozu olan hastalarda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ve s\u0131kl\u0131kla 5. dekattan sonra ba\u015flar.<\/p>\n

Alt \u00fcriner sistem semptomlar\u0131<\/h4>\n

Azalm\u0131\u015f mesane duyusu en erken bulgudur; daha sonra \u00fcriner s\u0131k\u0131\u015fma, miksiyon sonras\u0131 artm\u0131\u015f rezid\u00fcy\u00fc i\u00e7eren \u201cirritatif\u201d belirtileri g\u00f6rmek seyrek de\u011fildir; radik\u00fclopatide daha az s\u0131kl\u0131kla en\u00fcrezis ve damlama inkontinans\u0131 tarif edilir.<\/p>\n

Kauda ekuina sendromu (\u00e7ok nadir)<\/h4>\n

Sfinkter bozukluklar\u0131, idrar\u0131n\u0131 tutamama, yapamama, alt ekstremitelerde belirgin his kusuru, kuvvet kayb\u0131,<\/p>\n

Tedavi<\/h3>\n

Konservatif tedavi: Bu terim cerrahi olmayan tedavi i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. K\u00fc\u00e7\u00fck de\u011fi\u015fiklikler ile, akut disk herniyasyonu benzer yakla\u015f\u0131mlar kullan\u0131labilir. Hastalar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 yaln\u0131zca k\u0131sa s\u00fcreli tedavi<\/strong> gerektirir, tedavi ba\u015far\u0131l\u0131d\u0131r.<\/p>\n