Nedir?<\/strong> Hastalar\u0131n bir k\u0131sm\u0131nda eklem iltihab\u0131, ba\u011f\u0131rsak veya idrar yolu ile genital b\u00f6lgenin bakteriyel enfeksiyonlar\u0131ndan sonra ortaya \u00e7\u0131kar (reaktif artrit). \u00c7ocukluk \u00e7a\u011f\u0131 spondiloartropatileri, \u00f6zellikle hastal\u0131\u011fa yatk\u0131nl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6steren bir genetik belirleyici olan HLA-B27 ta\u015f\u0131yan \u00e7ocuklarda daha s\u0131kt\u0131r.<\/p>\n \u00c7ocukluk \u00e7a\u011f\u0131 spondiloartropatileri eri\u015fkinlerde g\u00f6r\u00fclenlere benzemekle birlikte, baz\u0131 klinik bulgular\u0131n g\u00f6r\u00fclme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve \u015fiddeti \u00e7ocuklarda farkl\u0131d\u0131r. Entezite ba\u011fl\u0131 idiopatik artritler (bkz. JIA b\u00f6l\u00fcm\u00fc) \u00e7ocukluk \u00e7a\u011f\u0131 spondiloartropatileri grubuna dahildir.<\/p>\n Hangi hastal\u0131klara \u00e7ocukluk \u00e7a\u011f\u0131 spondiloartropatileri diyoruz?<\/strong> Ne kadar s\u0131kt\u0131r?<\/strong> Hastal\u0131\u011f\u0131n nedenleri nelerdir?<\/strong> Kal\u0131t\u0131msal m\u0131d\u0131r?<\/strong> \u00d6nlenebilir mi?<\/strong> Bula\u015f\u0131c\u0131 m\u0131d\u0131r?<\/strong> Esas belirtileri nelerdir?<\/strong> Artrit:<\/strong><\/p>\n * En s\u0131k belirtileri eklemlerde a\u011fr\u0131, \u015fi\u015flik ve eklem hareketlerinin k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Entezit:<\/strong> Sakroileit:<\/strong> Bel a\u011fr\u0131s\u0131; spondilit:<\/strong> G\u00f6z tutulumu:<\/strong> Deri tutulumu:<\/strong> Ba\u011f\u0131rsak tutulumu:<\/strong> Hastal\u0131k her \u00e7ocukta ayn\u0131 m\u0131d\u0131r?<\/strong> \u00c7ocuklardaki hastal\u0131k, eri\u015fkinlerdeki hastal\u0131ktan farkl\u0131 m\u0131d\u0131r?<\/strong> * eri\u015fkinde, hastal\u0131\u011f\u0131n ba\u015flar\u0131nda s\u0131kl\u0131kla omurga tutulmas\u0131 olmas\u0131n\u0131n aksine, \u00e7ocukta s\u0131kl\u0131kla bacak ve bazen kol eklemleri tutulur. Omurga tutulumu ge\u00e7 bulgudur. Nas\u0131l tan\u0131 konur?<\/strong> Bu hastalar\u0131n bir \u00e7ocuk romatolo\u011fu taraf\u0131ndan takip ve tedavi edilmeleri gerekti\u011fi \u00e7ok a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n Tetkiklerin \u00f6nemi nedir?<\/strong> Eritrosit sedimentasyon h\u0131z\u0131 (ESR) ve C-reaktif protein (CRP) gibi tetkikler, iltihap olu\u015fumu hakk\u0131nda bilgi verdi\u011fi i\u00e7in dolayl\u0131 olarak hastal\u0131\u011f\u0131n aktivitesini g\u00f6sterebilir. Hastal\u0131\u011f\u0131n kontrol\u00fc laboratuar tetkiklerinden \u00e7ok klinik bulgulara g\u00f6re yap\u0131lmakla beraber, bu tetkiklerin de yarar\u0131 olabilir. Laboratuar tetkikleri ayr\u0131ca, olas\u0131 tedavi yan etkilerini g\u00f6zlemek amac\u0131yla kullan\u0131labilir (kan h\u00fccre say\u0131m\u0131, karaci\u011fer ve b\u00f6brek fonksiyonlar\u0131). X-\u0131\u015f\u0131n\u0131 incelemeleri, hastal\u0131\u011f\u0131n geli\u015fimini takip etmek ve eklem hasar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmek amac\u0131yla kullan\u0131labilir.<\/p>\n \u00d6zellikle \u00e7ocuklarda sakroiliak eklemlerin tutulumunu de\u011ferlendirmek i\u00e7in, bilgisayarl\u0131 tomografi (BT) ve manyetik rezonans g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme (MR) kullan\u0131labilir. Tedavi se\u00e7enekleri nelerdir?<\/strong> 1) Steroid olmayan iltihap giderici ila\u00e7lar (non-steroid anti inflammatuar ila\u00e7lar= NSA\u0130\u0130). Bunlar a\u011fr\u0131 giderici, iltihap \u00e7\u00f6z\u00fcc\u00fc ve ate\u015f d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc ila\u00e7lard\u0131r. \u00c7ocuklarda en s\u0131k kullan\u0131lan naproxen ve ibuprofendir. Aspirin de ayr\u0131ca etkili ve ucuzdur fakat, baz\u0131 ciddi yan etkilerinden dolay\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde daha az kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bu ila\u00e7lar genellikle iyi tolere edilir ve en s\u0131k yan etki olan mide rahats\u0131zl\u0131klar\u0131na da \u00e7ocuklarda az rastlan\u0131r. De\u011fi\u015fik NSA\u0130\u0130\u2019lerin birlikte kullan\u0131m\u0131 gerekli de\u011fildir fakat nadiren, birinin i\u015fe yaramad\u0131\u011f\u0131 durumda di\u011feri etkili olabilir.<\/p>\n 2) Eklem i\u00e7i enjeksiyonlar. Bir ya da \u00e7ok az eklem tutuldu\u011funda ve eklem kontrakt\u00fcrlerinin s\u00fcrmesi durumunda uygulanabilirler. Enjekte edilen ila\u00e7 uzun etkili steroid preparat\u0131d\u0131r.<\/p>\n 3) Sulfasalazin kullan\u0131m\u0131, NSA\u0130\u0130 ve\/veya steroid enjeksiyonlar\u0131yla yeterli tedavi yap\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131n kronik gidi\u015f g\u00f6steren \u00e7ocuklarda gereklidir. Sulfasalazin (salazoprin), kullan\u0131lan NSA\u0130\u0130 kesilmeden tedaviye eklenir. Tedavi edici etkisi ancak 6-8 hafta sonra tam olarak ortaya \u00e7\u0131kar. Metotreksat dahil di\u011fer ila\u00e7larla birlikte kullan\u0131m\u0131na ait bilgiler s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Son birka\u00e7 y\u0131ld\u0131r, t\u00fcm\u00f6r nekrozis fakt\u00f6r\u00fc (TNF) se\u00e7ici olarak bloke eden anti-TNF denen ila\u00e7lar\u0131n (biyolojik ajanlar\u0131n) kullan\u0131ma girmesi ile tedavide yeni bir ufuk a\u00e7\u0131ld\u0131. Fakat hen\u00fcz, bu tedavi y\u00f6nteminin \u00e7ocukluk \u00e7a\u011f\u0131 spondiloartropatisindeki tedavi edici etkileri ile yan etkileri \u00fczerine yeterli \u00e7al\u0131\u015fma yoktur.<\/p>\n 4) Kortikosteroidler durumu a\u011f\u0131r olan hastalarda k\u0131sa s\u00fcreli kullan\u0131labilir. Akut anterior \u00fcveit tedavisinde g\u00f6z damlas\u0131 \u015feklinde uygulanan steroidler (topikal steroidler) kullan\u0131labilir. Daha a\u011f\u0131r olgularda g\u00f6z k\u00fcresi etraf\u0131na steroid enjeksiyonu ya da a\u011f\u0131z ya da damar yoluyla steroid verilmesi gerekebilir.<\/p>\n 5) Ortopedik cerrahi. \u00d6zellikle kal\u00e7a ekleminde a\u011f\u0131r hasar olu\u015fan hastalarda eklem de\u011fi\u015ftirme (protez) ameliyat\u0131na ba\u015fvurulur. \u0130la\u00e7 tedavisinin yan etkileri nelerdir?<\/strong> Sulfasalazin genelde iyi tolere edilir; en s\u0131k yan etkileri mide problemleri, karaci\u011fer enzimlerinde artma, beyaz kan h\u00fccrelerinde azalma ve deri d\u00f6k\u00fcnt\u00fcs\u00fcd\u00fcr. Toksisiteyi izlemek i\u00e7in aral\u0131kl\u0131 laboratuar incelemeleri gereklidir.<\/p>\n Metotreksat da iyi tolere edilen bir ila\u00e7t\u0131r. Bulant\u0131 ve kusma gibi yan etkiler nadir de\u011fildir. Metotreksat alan hastalara, bu ilac\u0131n karaci\u011fere y\u00f6nelik yan etkilerini azaltmak amac\u0131 ile folinik ya da folik asit verilir. Metotreksata kar\u015f\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 duyarl\u0131l\u0131k reaksiyonlar\u0131 geli\u015febilir ama s\u0131k de\u011fildir. Toksisiteyi izlemek i\u00e7in baz\u0131 periyodik laboratuar incelemeleri gereklidir.<\/p>\n Belirli dozda steroidin uzun s\u00fcreli kullan\u0131m\u0131, b\u00fcy\u00fcmede duraklama ve osteoporoz gibi \u00e7ok say\u0131da \u00f6nemli yan etkiye yol a\u00e7abilir. Y\u00fcksek dozda steroid , i\u015ftahta belirgin art\u0131\u015fa, ve bunun sonucu olarak kilo art\u0131\u015f\u0131na neden olabilir. Bu y\u00fczden \u00e7ocuklar\u0131, fazla kalorili olmad\u0131\u011f\u0131 halde tok tutan yiyeceklere y\u00f6nlendirmek \u00f6nemlidir.<\/p>\n Tedavi ne kadar s\u00fcrmelidir?<\/strong> Geleneksel olmayan\/ tamamlay\u0131c\u0131 tedavilerin yeri nedir? Hastal\u0131k ne kadar s\u00fcrer? Hastal\u0131\u011f\u0131n uzun d\u00f6nemde sonu\u00e7lar\u0131 nelerdir? Hastal\u0131k \u00e7ocu\u011fun ve ailenin g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131n\u0131 nas\u0131l etkileyebilir? \u00c7ocuk okula gidebilir mi?<\/strong> Spor yapabilir mi?<\/strong> Diyet nas\u0131l olmal\u0131d\u0131r?<\/strong> \u00c7ocuk a\u015f\u0131lanabilir mi?<\/strong> Cinsel ya\u015fam, gebelik ve do\u011fum kontrol\u00fc nas\u0131l olmal\u0131d\u0131r?<\/strong> \u00c7ocuk normal bir eri\u015fkin hayat\u0131 s\u00fcrebilir mi?<\/strong> www.pediatric-rheumathology.printo.it<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u00c7ocukluk \u00c7a\u011f\u0131 Spondiloartropatileri Nedir? \u00c7ocukluk \u00e7a\u011f\u0131 spondiloartropatileri, \u00f6zellikle alt taraf […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[713],"tags":[472,754,755,756,757,758,759,760,761],"class_list":["post-188","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cocuklarda-agrili-sendromlar","tag-artrit","tag-bagirsak-tutulumu","tag-cocukluk-cagi-spondiloartropatileri","tag-deri-tutulumu","tag-entezit","tag-goz-tutulumu","tag-sakroileit","tag-spondilit","tag-spondiloartropati"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turanuslu.net\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/188","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turanuslu.net\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turanuslu.net\/de\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turanuslu.net\/de\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turanuslu.net\/de\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=188"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/turanuslu.net\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/188\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10685,"href":"https:\/\/turanuslu.net\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/188\/revisions\/10685"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turanuslu.net\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=188"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turanuslu.net\/de\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=188"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turanuslu.net\/de\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=188"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n\u00c7ocukluk \u00e7a\u011f\u0131 spondiloartropatileri, \u00f6zellikle alt taraf eklemlerin (artrit) ve tendon yap\u0131\u015fma yerlerinin (entezit) iltihaplanmas\u0131 ile ortaya \u00e7\u0131kan, s\u00fcregen bir hastal\u0131klar toplulu\u011fudur. Baz\u0131 \u00e7ocuklarda kal\u00e7a kemi\u011fi ile omurgan\u0131n birle\u015fti\u011fi eklemleri (sakroileit) ve\/veya omurgadaki eklemleri de tutabilir.
\n<\/p>\n
\n\u00c7ocukluk \u00e7a\u011f\u0131 spondiloartropatilerinin i\u00e7erdi\u011fi hastal\u0131klar eri\u015fkin spondiloartropatileri ile ayn\u0131d\u0131r. Bunlar ankilozan spondilit, reaktif artrit (ve Reiter sendromu), ps\u00f6riatik artrit (spondiloartropati tipi) ve iltihapl\u0131 ba\u011f\u0131rsak hastal\u0131klar\u0131yla ili\u015fkili artritlerdir (spondiloartropati tipi). Yukar\u0131da s\u0131ralanm\u0131\u015f hastal\u0131klar\u0131n tan\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fctlerine tam uymayan \u00e7ocuklara \u201cfarkl\u0131la\u015fmam\u0131\u015f spondiloartropati\u201d tan\u0131s\u0131 konur. Seronegatif entezopati ve artropati sendromu (SEA) ve entezite ba\u011fl\u0131 artrit gibi baz\u0131 \u00f6zel durumlar da \u00e7ocukluk \u00e7a\u011f\u0131 spondiloartropatilerine dahildir.<\/p>\n
\nSpondiloartropatiler, \u00e7ocuklukta g\u00f6r\u00fclen kronik artritler i\u00e7inde en s\u0131k rastlanan formlardan biridir. Kronik artritli \u00e7ocuklar\u0131n yakla\u015f\u0131k %30\u2019u bu gruba girer. Spondiloartropatiler esas olarak 10-15 ya\u015flar\u0131 aras\u0131nda ba\u015flar ve daha \u00e7ok erkek \u00e7ocuklarda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Hastalar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 genetik yatk\u0131nl\u0131k fakt\u00f6r\u00fc ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131ndan (HLA-B27), \u00e7ocukluk ve eri\u015fkin spondiloartropatilerinin genel pop\u00fclasyonda ve hatta baz\u0131 ailelerde g\u00f6r\u00fclme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131, bu fakt\u00f6r\u00fcn o toplumdaki s\u0131kl\u0131\u011f\u0131yla do\u011fru orant\u0131l\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\n\u00c7ocukluk spondiloartropatilerinin kesin nedenleri ve mekanizmalar\u0131 bilinmemektedir. Di\u011fer \u00e7ocukluk \u00e7a\u011f\u0131 kronik artritlerinde oldu\u011fu gibi , hastal\u0131ktan sorumlu olabilecek mekanizmalar ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminin \u00e7e\u015fitli bile\u015fenlerini i\u00e7erir. Spondiloartropatiler, ba\u015fka organlar\u0131n kronik iltihaplar\u0131 ile de ili\u015fkilidir, \u00f6rne\u011fin; ba\u011f\u0131rsak, deri ve genito\u00fcriner sistem. Ayr\u0131ca baz\u0131 mikroplar\u0131n neden oldu\u011fu enfeksiyonlar da (\u00f6rn:Salmonella, \u015eigella, Yersinia, Kampilobakter ve Klamidia) \u00e7ocuklar\u0131n bir k\u0131sm\u0131nda artritin tetiklenmesine yol a\u00e7abilirler (\u00f6rn:reaktif artrit).<\/p>\n
\n\u00c7ocukluk \u00e7a\u011f\u0131 spondiloartropatisi olan hastalar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu HLA-B27 genetik belirleyicisini ta\u015f\u0131rlar. Ancak bu, HLA-B27 ta\u015f\u0131yan her bireyin spondiloartropati geli\u015ftirece\u011fi anlam\u0131na gelmez. \u00d6rne\u011fin; e\u011fer toplumda HLA-B27 ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 %10\u2019sa, hastal\u0131k o toplumun yaln\u0131z %1\u2019inde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. E\u011fer akrabalardan birinde spondiloartropati varsa, o ailedeki bir ba\u015fka bireyde HLA-B27 pozitifli\u011fi spondiloartropati ortaya \u00e7\u0131kma riskini %25\u2019e kadar y\u00fckseltir. Asl\u0131nda, hasta \u00e7ocuklar\u0131n ailelerinin ba\u015fka bir bireyinde spondiloartropati, sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u00e7ocuklar\u0131n ailelerine oranla daha y\u00fcksek s\u0131kl\u0131kta g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu y\u00fczden genetik fakt\u00f6rler, \u00f6zellikle HLA-B27, hastal\u0131k olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 akla getirir fakat hastal\u0131\u011f\u0131n geli\u015fmesi i\u00e7in yeterli de\u011fildir. Genel bilimsel kan\u0131 bu hastal\u0131klar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131nda bir \u00e7ok fakt\u00f6r\u00fcn rol oynad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Di\u011fer bir deyi\u015fle hem genetik yatk\u0131nl\u0131k hem de hala kesin olarak bilinmeyen baz\u0131 \u00e7evresel fakt\u00f6rler (\u00f6rn:enfeksiyonlar) hastal\u0131\u011f\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na yol a\u00e7ar.<\/p>\n
\nHastal\u0131\u011f\u0131n nedenleri bilinmedi\u011fi i\u00e7in, \u00f6nlenmesi de m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Spondiloartropatiye ili\u015fkin belirtileri olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece di\u011fer karde\u015fleri HLA-B27 y\u00f6n\u00fcnden taramak yararl\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n
\nSpondiloartropatiler bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klar de\u011fildir.<\/p>\n
\n\u00c7ocukluk spondiloartropatilerinin ortak klinik \u00f6zellikleri vard\u0131r:<\/p>\n
\n* \u00c7o\u011fu \u00e7ocukta alt taraf eklemlerinde oligoartrit vard\u0131r. Oligoartrit 4 ya da daha az eklemin iltihab\u0131na denir. Hastal\u0131k seyrinde yeni eklemler hastalanabilir ve poliartrite d\u00f6n\u00fc\u015febilir. Poliartrit 5 ya da daha fazla eklemin tutulumudur.
\n* Artrit esas olarak alt taraf eklemlerini tutar: kal\u00e7a, diz, ayak bile\u011fi, orta ayak eklemleri. Daha ender olarak aya\u011f\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck eklemleri de tutulabilir.
\n* Baz\u0131 \u00e7ocuklarda \u00fcst ekstremitenin b\u00fct\u00fcn eklemleri, \u00f6zellikle de omuzlar hastalanabilir<\/p>\n
\nEntezit, bir tendon ya da ligaman\u0131n (ba\u011flar\u0131n) kemi\u011fe yap\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 yerin iltihaplanmas\u0131d\u0131r. Spondiloartropatili \u00e7ocuklarda \u00e7ok s\u0131kt\u0131r. S\u0131kl\u0131kla etkilenen noktalar topuk, orta ayak ve diz kapa\u011f\u0131 \u00e7evresindedir. En s\u0131k belirtiler topuk a\u011fr\u0131s\u0131, ayak ortas\u0131nda a\u011fr\u0131, \u015fi\u015fme ve dizkapa\u011f\u0131 a\u011fr\u0131s\u0131d\u0131r. Entezislerin kronik iltihab\u0131, kemiksi \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131lara neden olabilir (\u00f6rn. Topuk dikeni). Bu dikenler \u00f6zellikle topuk b\u00f6lgesinde olu\u015fur ve topuk a\u011fr\u0131s\u0131 yapar.<\/p>\n
\nLe\u011fen kemi\u011finin arka taraf\u0131nda bulunan sakroiliak eklemin iltihab\u0131d\u0131r. Hastal\u0131\u011f\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131nda nadirdir. En \u00e7ok artrit olu\u015fumundan 5-10 y\u0131l sonra ortaya \u00e7\u0131kar. En s\u0131k belirtisi yer de\u011fi\u015ftiren kal\u00e7a a\u011fr\u0131s\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\nOmurga tutulumu \u00e7ok nadirdir; baz\u0131 \u00e7ocuklarda hastal\u0131\u011f\u0131n ileriki a\u015famalar\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kar. En s\u0131k belirtileri s\u0131rt\u0131n alt b\u00f6l\u00fcmlerinde a\u011fr\u0131, sabah sertli\u011fi ve hareket k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. S\u0131rt a\u011fr\u0131s\u0131na s\u0131kl\u0131kla boyun ve g\u00f6\u011f\u00fcs a\u011fr\u0131s\u0131 da e\u015flik eder. Omurgan\u0131n uzun s\u00fcreli hastal\u0131klar\u0131nda omurlar\u0131n aras\u0131nda k\u00f6pr\u00fcler olu\u015fabilir (\u201cbambu kam\u0131\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcnde omurga\u201d). Ancak bu durum, az say\u0131da hastada ve uzun s\u00fcreli hastal\u0131ktan sonra g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu nedenle \u00e7ocuk hastalarda hemen hemen hi\u00e7 g\u00f6zlenmez.<\/p>\n
\nAkut anterior \u00fcveit, g\u00f6z\u00fcn irisinin iltihab\u0131d\u0131r. S\u0131k de\u011fildir. G\u00f6z k\u0131zar\u0131k ve a\u011fr\u0131l\u0131d\u0131r. En k\u0131sa zamanda bir g\u00f6z doktoru taraf\u0131ndan muayene edilmesi gerekir.<\/p>\n
\nSpondiloartropatili \u00e7ocuklar\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131sm\u0131nda ps\u00f6riazis (sedef hastal\u0131\u011f\u0131) g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Sedef hastal\u0131\u011f\u0131, \u00f6zellikle dirsek ve dizlerde yerle\u015fen yama halinde deri kabuklanmas\u0131na yol a\u00e7an, kronik bir deri hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Deri hastal\u0131\u011f\u0131 artritten \u00f6nce ortaya \u00e7\u0131kabilir. Bir grup hastada ise artrit, ilk ps\u00f6riazis lezyonu ortaya \u00e7\u0131kmadan \u00e7ok \u00f6nce ba\u015flayabilir.<\/p>\n
\n\u0130ltihapl\u0131 ba\u011f\u0131rsak hastal\u0131\u011f\u0131 olan baz\u0131 \u00e7ocuklar spondiloartropati geli\u015ftirebilirler. \u0130ltihapl\u0131 ba\u011f\u0131rsak hastal\u0131\u011f\u0131 (\u0130BH), nedeni bilinmeyen s\u00fcregen ba\u011f\u0131rsak iltihab\u0131n\u0131 anlatmak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Bu hastal\u0131klar \u201cCrohn hastal\u0131\u011f\u0131\u201d ve \u201c\u00fclseratif kolit\u201d olmak \u00fczere iki tanedir.<\/p>\n
\nBaz\u0131 \u00e7ocuklar hastal\u0131\u011f\u0131 hafif ve k\u0131sa s\u00fcreli ge\u00e7irirken, di\u011ferleri daha a\u011f\u0131r, uzun s\u00fcreli ve araz b\u0131rak\u0131c\u0131 \u015fekilde ge\u00e7irebilirler.<\/p>\n
\n\u00c7ocukluk spondiloartropatileri, eri\u015fkin spondiloartropatilerinden baz\u0131 y\u00f6nlerden farkl\u0131d\u0131r:<\/p>\n
\n* \u00e7ocuklarda kal\u00e7a eklemi daha s\u0131k etkilenir<\/p>\n
\nE\u011fer hastal\u0131k 16 ya\u015f\u0131ndan \u00f6nce ba\u015flam\u0131\u015fsa, artrit 6 haftadan daha uzun s\u00fcrerse ve \u00f6zellikleri yukar\u0131da tan\u0131mlanan klinik tabloya uyuyorsa, doktor bunun \u00e7ocukluk \u00e7a\u011f\u0131 spondiloartropatisi oldu\u011funu s\u00f6yleyebilir (bkz. tan\u0131m ve belirtiler). \u00d6zel spondiloartropatilerin tan\u0131s\u0131 (ankilozan spondilit, reaktif artrit, vb.) \u00f6zel klinik ve radyografik bulgulara g\u00f6re konur.<\/p>\n
\nBir h\u00fccresel belirleyici olan HLA-B27, \u00e7ocukluk \u00e7a\u011f\u0131 spondiloartropatisi olan hastalar\u0131n %80-85\u2019inde pozitiftir ve tan\u0131y\u0131 y\u00f6nlendirmede yararl\u0131d\u0131r. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 pop\u00fclasyonda s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok daha d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr (b\u00f6lgeye g\u00f6re %5-12). Bu y\u00fczden kesin tan\u0131 i\u00e7in HLA-B27\u2019nin tek ba\u015f\u0131na pozitifli\u011fi yeterli de\u011fildir. Tan\u0131 ancak hastal\u0131\u011f\u0131n karakteristik klinik bulgu ve belirtileri de\u011ferlendirilerek konur.<\/p>\n
\n
\nTedavi edilebilir mi?<\/strong>
\nSpondiloartropatilerin nedeni bilinmedi\u011fi i\u00e7in iyile\u015ftirici bir tedavisi s\u00f6z konusu de\u011fildir. Ne var ki, tedavi hastal\u0131\u011f\u0131n kontrol\u00fc ve hasar\u0131n \u00f6nlenmesinde \u00e7ok yararl\u0131 olabilir.<\/p>\n
\nTedavi temelde, ila\u00e7 kullan\u0131m\u0131n\u0131n, eklemleri korumak ve sakatl\u0131k geli\u015fimini \u00f6nlemek \u00fczere fizik tedavi\/rehabilitasyon i\u015flemleriyle birle\u015ftirilmesi esas\u0131na dayan\u0131r.<\/p>\n
\n6) Fizyoterapi tedavinin vazge\u00e7ilmez eleman\u0131d\u0131r. Tam hareket yetene\u011fini, kas beslenmesini ve g\u00fcc\u00fcn\u00fc sa\u011flamak ve eklem deformitelerini \u00f6nlemek, s\u0131n\u0131rland\u0131rmak ya da d\u00fczeltmek amac\u0131yla, fizyoterapi d\u00fczenli olarak uygulanmal\u0131 ve erken d\u00f6nemde ba\u015flanmal\u0131d\u0131r. E\u011fer omurga tutulumu \u00f6n plandaysa omurga hareketlendirilmeli ve solunum egzersizleri uygulanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\n\u00c7ocukluk \u00e7a\u011f\u0131 spondiloartropatilerinin tedavisinde kullan\u0131lan ila\u00e7lar genellikle iyi tolere edilir. NSA\u0130\u0130\u2019lerin en s\u0131k yan etkisi olan midede haz\u0131ms\u0131zl\u0131k (o y\u00fczden yemekle birlikte al\u0131n\u0131rlar) \u00e7ocuklarda yeti\u015fkinlere g\u00f6re daha az g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. NSA\u0130\u0130\u2019ler kanda baz\u0131 karaci\u011fer enzimlerinin y\u00fckselmesine neden olabilirler, fakat aspirin d\u0131\u015f\u0131ndaki ila\u00e7larla nadir g\u00f6r\u00fclen bir durumdur.<\/p>\n
\nBelirtiler ve hastal\u0131k aktivitesi devam etti\u011fi s\u00fcrece tedavi s\u00fcrmelidir. Hastal\u0131\u011f\u0131n s\u00fcresi tahmin edilemez. Baz\u0131 hastal\u0131n tedavisi i\u00e7in sadece NSA\u0130\u0130\u2019ler yeterli olur. Bu hastalarda tedavi aylar i\u00e7inde kesilebilir. Daha uzun ve a\u011f\u0131r gidi\u015f g\u00f6steren hastalarda ise, y\u0131llarca sulfasalazin ve ba\u015fka ila\u00e7lar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 gereklidir. Bu durumda tedavinin tamamen kesilmesi, ancak uzun s\u00fcreli ve tam remisyon (iyile\u015fme) g\u00f6r\u00fcld\u00fckten sonra m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
\n\u00c7ocukluk \u00e7a\u011f\u0131 spondiloartropatisinde geleneksel olmayan tedavinin etkinli\u011fini g\u00f6steren bir veri yoktur.<\/p>\n
\nHastal\u0131\u011f\u0131n gidi\u015fi hastadan hastaya de\u011fi\u015febilir. Baz\u0131 hastalarda, birka\u00e7 ayl\u0131k tedavi ile artrit \u00e7abucak d\u00fczelebilir. Di\u011ferlerinde, aral\u0131kl\u0131 iyile\u015fme ve n\u00fcks d\u00f6nemleriyle seyreder. Baz\u0131 hastalarda ise, artrit tam olarak d\u00fczelmeyebilir. Hastalar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funda ba\u015flang\u0131\u00e7ta belirtiler periferik eklem ve tendonlarla s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Hastal\u0131k ilerledik\u00e7e, baz\u0131 \u00e7ocuklarda sakroiliak eklem ve omurga tutulumu ortaya \u00e7\u0131kabilir. Bu hastalar ve kal\u0131c\u0131 periferik artriti olan hastalar eri\u015fkin hayatta eklem hasar\u0131 geli\u015fimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan y\u00fcksek risk ta\u015f\u0131rlar. Hastal\u0131\u011f\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131nda uzun d\u00f6nem sonu\u00e7lar\u0131 tahmin etmek imkans\u0131zd\u0131r.<\/p>\n
\nAktif artrit d\u00f6nemleri boyunca hemen her \u00e7ocuk g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131nda bir dereceye kadar k\u0131s\u0131tlan\u0131r. Esas olarak alt taraf eklemleri etkilendi\u011fi i\u00e7in k\u0131s\u0131tlanman\u0131n en \u00e7ok hissedildi\u011fi alanlar y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f ve spordur. Hastal\u0131\u011f\u0131n \u00e7ocuk ve ailesi \u00fczerindeki psikolojik etkisine de dikkat \u00e7ekmek gerekir. Kronik bir hastal\u0131kla ba\u015fa \u00e7\u0131kmak b\u00fct\u00fcn aile i\u00e7in g\u00fc\u00e7t\u00fcr ve tabii ki, hastal\u0131k ne kadar a\u011f\u0131rsa m\u00fccadele etmek o kadar g\u00fc\u00e7le\u015fir. E\u011fer ebeveynleri ilgilenmiyorsa \u00e7ocuk i\u00e7in hastal\u0131\u011f\u0131 ile ba\u015fa \u00e7\u0131kmak daha zor olur. S\u0131kl\u0131kla ebeveynler hasta \u00e7ocuklar\u0131na kar\u015f\u0131 anormal bir ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k g\u00f6sterirler ve olas\u0131 bir problemi engellemek i\u00e7in a\u015f\u0131r\u0131 koruyucu davran\u0131rlar. Bu durum \u00e7ocukta bir yetersizlik duygusuna yol a\u00e7arak ki\u015filik geli\u015fimine zarar verebilir, hatta hastal\u0131\u011f\u0131n kendisinden bile daha k\u00f6t\u00fc olabilir. Ebeveynlerin pozitif bir yakla\u015f\u0131m ile \u00e7ocu\u011fu, hastal\u0131\u011f\u0131na ra\u011fmen m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca ba\u011f\u0131ms\u0131z olabilmesi i\u00e7in desteklemeleri ve cesaretlendirmeleri, \u00e7ocu\u011fun hem hastal\u0131\u011f\u0131 ile ilgili g\u00fc\u00e7l\u00fckleri yenmesi, hem de ba\u011f\u0131ms\u0131z ve dengeli bir ki\u015filik geli\u015ftirmesi ve ya\u015f\u0131tlar\u0131yla yar\u0131\u015fabilir durumda olmas\u0131 i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemlidir. E\u011fer aile hastal\u0131\u011f\u0131n y\u00fck\u00fcn\u00fc kald\u0131ramakta zorlan\u0131rsa psikolojik destek yararl\u0131 olur.<\/p>\n
\n\u00c7ocu\u011fun d\u00fczenli olarak okula devam etmesi \u00e7ok \u00f6nemlidir. Okul devam\u0131 konusunda sorun yaratabilecek birka\u00e7 fakt\u00f6r vard\u0131r: y\u00fcr\u00fcmede g\u00fc\u00e7l\u00fck, yorgunlu\u011fa dayan\u0131ks\u0131zl\u0131k, a\u011fr\u0131 veya eklem sertli\u011fi. Bu nedenle \u00f6\u011fretmenlere \u00e7ocu\u011fun gereksinimlerini a\u00e7\u0131klamak \u00f6nemlidir: uygun s\u0131ralar, eklem sertli\u011finden ka\u00e7\u0131nmak i\u00e7in okul saatleri boyunca d\u00fczenli hareket. Hasta m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca beden derslerine kat\u0131lmal\u0131d\u0131r; bu durumda, a\u015fa\u011f\u0131da spor ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda tart\u0131\u015f\u0131lan etkenler dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bir yeti\u015fkin i\u00e7in i\u015f neyse \u00e7ocuk i\u00e7in de okul ayn\u0131 \u015feydir; kendi kendine yeten, \u00fcretken ve ba\u011f\u0131ms\u0131z bir insan olmay\u0131 \u00f6\u011frendi\u011fi yer. Hasta \u00e7ocuklar\u0131n normal bir \u015fekilde okul aktivitelerine kat\u0131labilmeleri i\u00e7in, aileler ve \u00f6\u011fretmenler ellerinden geleni yapmal\u0131d\u0131r. B\u00f6ylece \u00e7ocuk hem akademik ba\u015far\u0131 hem de ya\u015f\u0131tlar\u0131 ve yeti\u015fkinlerle ileti\u015fim kurabilme yetene\u011fi kazanarak arkada\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan kabul ve takdir edilir.<\/p>\n
\nSpor yapmak normal bir \u00e7ocu\u011fun g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131n\u0131n vazge\u00e7ilmez bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Spondartritli \u00e7ocuklar ise eklemlerinde a\u011fr\u0131 hissedince durmak ko\u015fulu ile istedikleri sporu yapabilirler. Her ne kadar mekanik stresler iltihapl\u0131 eklemler i\u00e7in iyi olmasa da, bundan kaynaklanacak bir hasar\u0131n, ya\u015f\u0131tlar\u0131yla oynamaktan al\u0131konulman\u0131n yaratabilece\u011fi psikolojik hasarlardan \u00e7ok daha az oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. Bu tercih, \u00e7ocu\u011fa, hastal\u0131\u011f\u0131n getirdi\u011fi engellere ra\u011fmen kendi kendine yetebilmesi i\u00e7in psikolojik destek verme e\u011filiminde olan genel yakla\u015f\u0131m\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Eklemlere en az mekanik stres y\u00fckleyen spor y\u00fczmedir. D\u00fczenli y\u00fczme \u00f6zellikle \u00f6nerilir.<\/p>\n
\nBeslenmenin hastal\u0131\u011f\u0131 etkileyebilece\u011fine ili\u015fkin bir kan\u0131t yoktur. Genel anlamda, \u00e7ocu\u011fun ya\u015f\u0131na uygun, dengeli ve normal bir diyet uygulamas\u0131 gerekir. Steroidler i\u015ftah\u0131 a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in steroid kullanan hastalarda a\u015f\u0131r\u0131 yemeden ka\u00e7\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\n
\n\u0130klim hastal\u0131\u011f\u0131n seyrini etkileyebilir mi ?<\/strong>
\n\u0130klimin hastal\u0131k bulgular\u0131n\u0131 etkileyebilece\u011fine dair bir kan\u0131t yoktur.<\/p>\n
\n\u00c7o\u011fu hasta NSA\u0130\u0130\u2019ler ya da sulfasalazin ile tedavi edildi\u011fi i\u00e7in normal a\u015f\u0131lama \u015femas\u0131 \u00f6nerilir. E\u011fer hasta imm\u00fcn bask\u0131lay\u0131c\u0131 tedavi g\u00f6r\u00fcyorsa (steroidler, metotreksat, anti- TNF) savunma mekanizmalar\u0131n\u0131n azalmas\u0131ndan kaynaklanan enfeksiyonlar\u0131n yay\u0131lma riskinden dolay\u0131 canl\u0131 zay\u0131flat\u0131lm\u0131\u015f vir\u00fcs a\u015f\u0131lar\u0131 (k\u0131zam\u0131k\u00e7\u0131k, k\u0131zam\u0131k, kabakulak ve oral polio ) ertelenmelidir. Canl\u0131 vir\u00fcs ta\u015f\u0131mayan fakat enfeksiy\u00f6z proteinler i\u00e7eren a\u015f\u0131lar (tetanoz, difteri, polio salk, Hepatit B, bo\u011fmaca, pn\u00f6mokok, hemofilus, meningokok ) uygulanabilir; teorik olarak tek risk, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n bask\u0131lanm\u0131\u015f olmas\u0131ndan dolay\u0131 a\u015f\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131z olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\nHastal\u0131k y\u00fcz\u00fcnden normal cinsel ya\u015fam ya da gebelik engellenmez. Yaln\u0131z, ila\u00e7 kullanan hastalarda her zaman ila\u00e7lar\u0131n fet\u00fcs \u00fczerindeki toksik etkilerine kar\u015f\u0131 dikkatli olunmal\u0131d\u0131r. \u00c7ocuk sahibi olabilirler. Hastal\u0131\u011fa yatk\u0131nl\u0131k sa\u011flayan fakt\u00f6rler genetik olarak do\u011facak bebe\u011fe ge\u00e7ebilir. Ancak \u00e7ocukta spondiloartropati geli\u015fme riski olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n
\nBu tedavinin ana ama\u00e7lar\u0131ndan biridir ve olgular\u0131n \u00e7o\u011funda bu amaca ula\u015f\u0131labilir. Son on y\u0131lda, bu t\u00fcr hastal\u0131klar\u0131n \u00e7ocukluktaki tedavisi konusunda, ciddi geli\u015fmeler olmu\u015ftur. Farmakolojik tedavi ve rehabilitasyonun birlikte uygulanmas\u0131 hastalar\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131nda eklem hasar\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesini sa\u011flayabilmektedir. Ancak \u00e7ocuklar\u0131n az bir k\u0131sm\u0131nda kronik eklem hasar\u0131 \u00f6nemli olabilir ve hastan\u0131n g\u00fcnl\u00fck ya\u015famsal aktivitelerini ve ileriye y\u00f6nelik ideallerini engelleyebilir.<\/p>\n