Osteoporoz

             ERKEK OSTEOPOROZU

Geçmişte osteoporoz (OP) sadece kadınlarda görülen bir hastalık olarak bilinirdi.

Erkeklerde ise çok ileri yaşlarda görüldüğü kanaati yaygındı.

         OP erkeklerde kadınlara göre daha az görülmekle birlikte toplum bazında değerlendirildiğinde erkek osteoporozu aslında sık rastlanan bir hastalıktır. Orta ve ileri yaş hastalar değerlendirilirken özellikle risk faktörü olan erkekler, mutlaka osteoporoz açısından değerlendirilmelidirler.

         Aslında OP erkeklerde her yaşta görülen bir hastalıktır. 50 yaşın üzerindeki erkeklerin yaklaşık %20’ sinde vertebral bir deformite (şekil bozukluğu) vardır. Bunun bir kısmı travmalara bağlı olsa da en azından büyük çoğunluğu osteoporoza bağlıdır. Kalça kırıklarının  %25–30’ u erkeklerde görülür.

         Erkek osteoporozunun sebepleri nelerdir?

  1. Sigara ve alkol kullanılması
  2. Sedanter yaşam
  3. Genetik faktörler
  4. Hipogonadizm (cinsiyet hormonu eksikliği)
  5. Kortikosteroid, anti epileptik  kullanımı
  6. Hipofosfatemi
  7. Karaciğer- böbrek yetmezliği
  8. Bazı patolojik durumlar
  9. Beslenme bozuklukları ( düşük kalsiyum, yüksek protein alınımı)

        

                                                                                                                   

Erkek OP’unun belirtileri nelerdir?

OP’ un en ciddi sonucu kırıklardır.  Kırık oluşturmayan OP, genellikle sessiz bir hastalıktır. Pek akla gelmediğinden dolayı genelde erkek OP’ u gözden kaçar. Bu sebeple risk faktörleri varsa mutlaka dansitometrik ve radyografik inceleme yapılmalıdır.

Omurga, kalça ve el bileği kırıkları OP’ un en sık görülen komplikasyonlarıdır. Bazen travma sonucu, yada sportif bir aktivite sonucu ortaya çıkan kırıklar, OP’a bağlı olabilir. Erkek OP’ una bağlı kırıklar erken yaşlarda da görülmekle birlikte genellikle kadınlara göre daha ileri yaşta görülmektedir.

Erkek OP’unda tedavi nasıl olmalıdır?

OP’ da tedaviden çok korunma önemlidir. Ca’dan zengin beslenme, fiziksel aktivite, risk faktörlerinden kaçınma, steroid ve antiepileptik kullananların OP riskini azaltıcı tedbirlerin alınması önemlidir. Hastalık ortaya çıkmışsa kadın OP’ unda kullanılan ilaçların bir kısmı (cinsiyet hormonları hariç) erkek OP’ unda da kullanılır. Ayrıca düşmeye sebep olabilecek çevresel ve bedensel faktörler ortadan kaldırılmalıdır. Özellikle bifosfonat+Ca  preparatları ve gerekirse androjenler tedavide kullanılır.

Share

           DİYET  VE  OP

         Özellikle hayatın erken dönemlerinde kemik sağlığına uygun bir diyet hayatın ileriki dönemlerinde OP riskini azaltır. Kronik Ca eksikliği OP için en önemli risk faktörüdür. Ağızdan Ca emilimi az olduğu zaman ya da herhangi bir nedenle böbreklerden Ca atılımı arttığı zaman PTH seviyesi yükselerek kemiklerden Ca kana karışır. Bunun sonucu kemikte Ca eksikliği oluşur, yani OP ortaya çıkar.

         Güneş ışığından mahrum olma ya da D vit. eksikliği osteoporoz için risk faktörüdür. Fosfat alımının artması da Ca emilimini azaltır (et, kola).

         Ayrıca vejeteryanlarda olduğu gibi aşırı lifli gıdalarla beslenme de Ca emilimini azaltır (oksalat ve fitat oluşur).

         Çinko, florür, krom, manganez, K vitamini, C vitamini gibi eser elementler ve vitaminler de kemik sağlığının önemli elemanlarıdır.

         Proteinden zengin beslenme kalsiyumun böbreklerden geri emilimini azaltarak OP’ a yol açar. Ayrıca bu durum asidoza yol açarak kalsiyumun kemikten kana geçmesine sebep olur.

         Düşük proteinli beslenme ise kemik matriks sentezinde azalma yoluyla osteoporoza yol açar.

Share

D VİTAMİNİ  VE  OSTEOPOROZ

         D vitamini (kolakalsiferol) biyolojik olarak aktif olabilmesi için karaciğerde 25-OH D2 ye  (calsidiol) dönüşür. Daha sonrada böbrekte 1,25-OH D3 (calsitriol)’e dönüşür. Kalsidiolün  kalsitriola dönüşmesi Ca / P metabolizmasının ihtiyaçlarına göre düzenlenir.
   
D vit. eksikliğinin derecesine ve kişinin yaşına göre hastalarda raşitizm, osteoporoz/osteomalazi yada osteoporoz gelişir. Raşitizim, osteomalazinin çocuklarda görülen şeklidir.

         Ağır D vit. eksikliğinde (25-OH D, 15 nmol /ml ¯ ’ dir, 6 ng / ml ¯ ’ dir.

         -Ca¯,  ALP­,  PTH­,  25-OH D¯, 1,25- (OH)2  D hafif düşük

Sonuç :  Osteomalazi,  Raşitizm

D vitamini eksikliği (25-OH D 30 nmol/ml, 12 ng/ml dir ¯

-Ca  normal,  PTH  hafif yüksek,  ALP  normal 

25-OH D ¯ , 1,25 (OH)2-D  normal

Share