Ağrı

Ağrının süreye göre, oluşum mekanizmalarına ve kaynaklandığı bölgeye göre sınıflaması yapılabilir.

1)Zamansal zeminde ağrı:

a) akut

b) kronik ağrı olarak 2 ana kategoriye ayrılır.

Akut ağrı çoğunlukla yapısal bir hasarı takiben ortaya çıkan, sebebin kaybolması ile yavaşça kaybolan ağrılardır.

Kronik ağrılar akut ağrılar gibi başlangıçta yapısal bir hasarla başlayan ancak daha sonra bayinsel mekanizmalardaki kendiliğinden aktivite artışları ile komplike olan, süresi 6 aydan uzun ağrılardır. Kronik ağrılar 4 ana kategoriye ayrılabilir:

a) Klinik olarak tanısı konamamış tıbbi bir hastalıkla birlikte,

b) Periferik veya santral sinir sistemi hastalıkları ile birlikte (nörojenik veya nöropatik ağrı),

c) Psikiatrik hastalıklarla birlikte

d) Sebebi aydınlatılamıyan kronik ağrılar.

Tanısı konamamış bir hastalıkla birlikte bulunan kronik ağrıların nedeni sıklıkla sinir sonlanmalarını veya periferik bir sinir gövdesini irrite eden yapısal değişikliklerdir. Nosiseptif tipte ağrılardır. Kanserler bu tür ağrıların en sık nedenidir. Kanserle ilgili hastalığın henüz tanısı konmadan kemik metastazları, peritoneal, retroperitonel dokulara veya akciğere yayılmalar, brakial ve lumbosakral pleksus etkilenmeleri ile kronik ağrılı bir sendroma neden olabilir. Nedeni aydınlatılamıyan kronik ağrılar, klinisyeni zor durumda bırakan ağrılardır. Bu tip hastalarda psikiatrik nedenler ve nöropatik nedenler dışlanmış olmalıdır ve hekim tarafından belirli aralıklarla sebebin araştırılması için görülmelidir. Bu hastalarda ağrının yerleşim bölgesiyle ilgili olarak mediasten, akciğer, retrofaringeal, retroperitoneal, paravertebral bölgeler, uterus, testis, prostat açısından tarama ve incelemeler yapılmalıdır.

2) Mekanizmalarına göre ağrı:

a)Nosiseptif ağrı,

b)Nöropatik ağrı,

c)Deafferantasyon ağrısı,

d)Psikosomatik veya psikojen ağrılar olarak sınıflandırılabilir.

Nosiseptif ağrı periferik nosiseptörlerin deri, kas, bağ dokusu gibi alanlarda genellikle bire lezyonun tetiklediği yukarıda anlatılmış olan nosiseptif mekanizmaların işlediği ağrılardır.

Nöropatik ağrılar periferik veya santral sinir sistemi yapılarındaki bir lezyonla ilişkili olarak ortaya çıkan ağrılardır. Nöropatik ağrıda allodini, hiperestezi, dizestezi, hiperaljezi gibi anormal ağrılı fenomenler görülebilir. Nörojenik ağrılar en sık periferik polinöropati veya mononöropatiler, tuzak nöropatileri, sinir travmaları, herpes zoster enfeksiyonları sonrası görülmektedir.

Deafferantasyon ağrıları nörojenik ağrılar grubuna girebilecek ancak mekanizmasının özelliği nedeni ile ayrı ele alınabilen bir tablodur. Somatosensoriyel uyarıların santral sinir sistemine ulaşmasında kesinti sonucu ortaya çıkar. Periferik sinir kesisi, spinal, medüller, pontin ve talamik düzeydeki lezyonlar ile meydana gelebilmektedir. Talamik kanama veya infarktlarda görülen talamik ağrı sendromu (Dejerine- Roussy Sendromu) buna bir örnektir.

Psikosomatik ağrı depresyon veya kronik anksiyeteli durumlarda görülen ağrıya neden olacak yapısal lezyonun bulunmadığı bir gruptur.

Share

Ağrı : Gerçek veya potansiyel doku hasarına eşlik eden hoş olmayan duyusal veya duygusal tecrübe.

Impairment(yetersizlik): Psikolojik, fizyolojik ve anatomik yapı yada fonksiyon kaybı veya anamolisi

Nosisepsion:Doku hasarına sebep olan uyarının algılanmasıdır.

Nosiseptör  : Zararlı yada zarasız uyarıyı ayırdedebilen reseptör.

Ağrı  eşiği  : Uyarının ağrılı olarak algılanmadığı en düşük yoğunluk

Ağrı toleransı: Kişinin dayanabildiği en yüksek ağrı

Allodini   :Zararsız bir uyaranın ağrı olarak algılandığı anormal bir durumdur.

Parestezi   : Herhangi bir anormal duyu

Disestezi   : Ağrılı bir parastezidir, ayaklarda yanma hissi

Hipoentezi: Uyarana karşı azalmış hassasiyettir

Anestezi doloroze: Normalde uyuşuk bölgede ağrının hissedilmesi

Nevralji      : Sinir yada sinirin dağılım alanında ağrı

Hiperpati     : Tekrarlayan uyarıya anormal ağrı cevabı

Lancinating   : Batıcı ağrı, saplanır gibi ağrı

Algojenik maddeler: Histamin, sP, K+, PG

Deafferantasyon : Primer duyusal nörondan normal  girdinin kaybolması, PHN,sinir kopmaları

Santral ağrı   : Ağrı üreten kaynak, omurilik veya beyindedir.

Yansıyan ağrı: Doku hasarının olduğu bölgeden, başka yerde hissedilen ağrı

Fantom ağrısı: Vücudun cerrahi olarak alınan bölgesindeki ağrılar

Akut ağrı : Doku hasarı ile ilişkili, iyileşme süreci sonrası ortadan kalkan ağrıdır.

Kronik ağrı : Doku hasarı ile ilişkili olmayan 3 aydan uzun süren ağrı

Hiperaljezi: Ağrı algılanmasının artmasıdır. Primer veya sekonder olabilir. Primerde olay reseptörlerin hassasiyetinde artmaya, sekonderde ise  medulla spinalis (omurilik) de arka boynuzdaki ağrı iletimi yapan nöronların aktivasyon eşiğindeki düşmeye bağlıdır.

Share

Ağrı tanımlanması güç bir duyumdur. Dokunma, basınç, titreşim, ısı gibi duysal kabiliyetlerimize benzerlik taşısa da, bu duyuların yoğunlaşmış biçimi değil onlardan farklıdır. Ağrının temel görevi vücudun savunma mekanizmalarından biri olmasıdır. Ağrının algılanamadığı bir durum olan herediter ağrıya duyarsızlık nöropatilerinde kol ve bacaklarda yanıklar, travmatik ve iyileşmeyen yaralanmalar görülebilir. Ağrının organizmanın savunma mekanizmalarından olması tecrübelerle ilişkilidir. Daha öncesinde kötü bir tecrübe olduğu bir ağrılı uyaranla yeniden karşılaşıldığında, refleks şekilde o uyarandan kaçınılır. Ağrı ve nosisepsiyon kelimeleri anlamca birbirlerine yakın görünseler de, farklı iki kavramdır.

Nosisepsiyon çevresel bir alanda örneğin deride oluşan yangısal bir süreçle birlikte olan ve ağrılı uyaranların merkezi sinir sistemine taşınması, ağrıyla ilgili üst merkezlerde algılanması ve bu uyarana karşı olan tepkilerin ortaya konulması olayının bütünüdür. Oysa ağrı, nosiseptif sistemlerle ilişkili veya merkezi sinir sistemi kaynaklı, organizmada rahatsızlık, kaçınma hissi ile birlikte olan hoşa gitmeyen bir duyumdur. Yani ağrı nosisepsiyon denen fizyolojik algı-tepki zinciri içinde yalnızca hissedilen duyumdur.

Ağrı anlık bir ağrılı bir uyarana karşı kısa süreli olabildiği gibi dirençli yada kronik nitelikte olabilir. Dirençli ağrılar nosiseptif veya nöropatik orijinli olabilir.

Nosiseptif ağrı, doku zedelenmesi sonucu deri üzerinde bulunan nosiseptörlerin uyarılması sonucu ortaya çıkar ve sıklıkla yangı buna eşlik eder.

Nöropatik ağrılar, doğrudan çevresel veya merkezi sinir sisteminde sinirlerin zedelenmesi ile oluşur. Nöropatik ağrılar yanıcı ya da kısa süreli, batıcı karakterdedir. Tedavileri oldukça zor ve karmaşıktır.

Share